【Đối thoại nghệ sĩ】Thổi sức sống mới vào những vật phẩm có sẵn. Nghệ sĩ mỹ thuật đương đại "Yukari Araki"

Nghệ sĩ mỹ thuật đương đại Yukari Araki và nghệ sĩ đồ họa in ấn Rika Ito 伊藤里佳 là những người đang hoạt động chủ yếu tại Nagoya. Với tư cách là một người viết lách, cô Ito đang hằng ngày truyền tải những bài viết đầy lôi cuốn trên Life Designs.

Cách đây không lâu, khi tôi trao đổi về việc muốn giới thiệu nhiều hơn nữa về các nghệ sĩ đang hoạt động tại khu vực Tokai..., tôi đã được giới thiệu Araki và buổi đối thoại lần này đã được hiện thực.

Cô Araki là một nghệ sĩ đương đại, người sử dụng nhiều sản phẩm làm sẵn xung quanh mình để tạo ra một tác phẩm duy nhất. Lần này, chúng tôi đã yêu cầu ông Ito phỏng vấn và ông ấy đã thể hiện hết sức quyến rũ của cô Araki.

YUKARI ARAKI là ai?

"Ghế nghĩ về các vì sao" (2011) Bãi biển Niiya Đảo Saku

荒木由香里（YUKARI ARAKI）sinh năm 1983 tại tỉnh Mie. Là nghệ sĩ mỹ thuật đương đại hoạt động trong và ngoài nước với trụ sở tại Aichi. Cô sáng tạo các tác phẩm hình khối và sắp đặt (installation) như thể đang đối thoại với sự vật và không gian.

Năm 2005 tốt nghiệp khóa học Tự chọn Tạo hình, Khoa Tạo hình, Khoa Mỹ thuật thuộc Đại học Nghệ thuật Nagoya. Năm 2006 hoàn thành chương trình nghiên cứu sinh tại cùng trường. Từ năm 2007, cô bắt đầu công bố các tác phẩm tại Ein Soph Dispatch (Nagoya). Năm 2012 tổ chức triển lãm APMoA Project ARCH "Thứ gì đó là bất cứ thứ gì nhưng cũng chẳng là gì cả" tại Bảo tàng Mỹ thuật tỉnh Aichi. Ngoài ra, cô còn tổ chức rất nhiều triển lãm cá nhân và triển lãm nhóm khác.

Hiện tại, một triển lãm cá nhân đang được tổ chức tại Hisaya Odori "Chocolatory Takasu".

[Triển lãm cá nhân Gravity of Gaze] Sắp đặt View (2016) LOKO GALLERY Ảnh: DARUMA Yoshihiro Ozaki

Nguồn ảnh "Blue" (2013) DARUMA Yoshihiro Ozaki

Chỉ cần nhìn vào là bạn có thể biết ngay đó là tác phẩm của Yukari Araki.

Yukari Araki là một nghệ sĩ đương đại ở Aichi, người đang hoạt động ở cả Nhật Bản và nước ngoài.

Rika Ito sống ở tỉnh Aichi. Tập trung vào sản xuất in ấn, cô ấy tích cực hoạt động trong lĩnh vực minh họa, thiết kế và là một giảng viên.

Cả hai người đều tốt nghiệp từ Khoa Mỹ thuật, Đại học Nghệ thuật Nagoya. Bên cạnh việc hoạt động với tư cách là nghệ sĩ, họ cũng đang đảm nhiệm vai trò giảng viên tại chính ngôi trường cũ của mình - Đại học Nghệ thuật Nagoya.

Cô Araki: 「Chúng mình đã trở nên thân thiết như thế nào ấy nhỉ? Tớ học khóa Tự chọn Tạo hình, chuyên sáng tạo các tác phẩm hình khối và biểu hiện không gian bằng nhiều loại vật liệu khác nhau. Còn Rika-chan học khóa tranh sơn dầu và hội hoạ phương Tây, nên chúng mình đâu có cùng nhau làm tác phẩm trong các giờ học đúng không?」

Cô Ito: 「Cả hai đều thích uống rượu, nên cứ đến quán rượu là lúc nào cũng thấy Araki ở đấy (cười). Cảm giác cứ thế mà thân nhau một cách tự nhiên thôi. Sau khi tốt nghiệp, cả hai vẫn đều thích uống rượu, năm nào cũng tụ tập lại để uống và cười nói vui vẻ.

Kể cả sau khi tốt nghiệp, không phải tất cả các bạn đều tiếp tục sáng tác tác phẩm, mà có rất nhiều bạn đã trở thành nhân viên công ty, thợ làm móng hay giáo viên trường học đúng không?

Trong số đó, Araki vẫn luôn tiếp tục sáng tác tác phẩm. Chính vì bản thân tớ cũng đang hoạt động với tư cách là một nghệ sĩ nên tớ hiểu việc duy trì điều đó khó khăn đến nhường nào, vì thế tớ rất tôn trọng cậu. Hơn nữa, dù bản thân Araki có thay đổi theo từng thời điểm, nhưng việc nhìn vào là có thể nhận ra ngay 'đây là tác phẩm của Yukari Araki' thực sự rất tuyệt vời.」

Hãy tạo ra tác phẩm khiến chúng ta cảm thấy dù có chết vào lúc nào đi nữa cũng không hối tiếc.

Araki sử dụng những vật dụng có sẵn như kéo và lược để tạo ra các tác phẩm điêu khắc và sắp đặt.

Cô Ito: "Bạn đã phát triển phong cách hiện tại của mình từ khi nào?"

Cô Araki: 「Thời đại học, tớ toàn làm những tác phẩm lớn chiếm trọn cả không gian gọi là 'installation' (nghệ thuật sắp đặt). Thế nhưng, đối với những tác phẩm làm thời sinh viên, tớ cứ mãi không thoát khỏi cảm giác đó chỉ là những bài tập trên lớp nên tớ thấy không ổn... Vì đã quyết định sẽ sống với tư cách là một nghệ sĩ khi tốt nghiệp, nên tớ đã quyết định sẽ không công bố những gì mình đã làm từ trước đến nay như là các tác phẩm chính thức.」

Cô Ito: 「Việc sáng tác từ bài tập được giao với việc tự mình suy nghĩ rồi sáng tác là hai việc hoàn toàn khác nhau . Tớ hiểu cảm giác đó, dù là chúng ta đang học hỏi ở trường nhưng nó vẫn khác với những gì bản thân thực sự muốn tạo ra nhỉ~.

Cô Araki: 「Có lẽ việc bà qua đời cũng là một sự kiện lớn. Hơn nữa, đó cũng là thời điểm xảy ra vụ khủng bố ở London, khiến tớ nhận ra con người ta không biết sẽ chết lúc nào. Những người thân thiết, những người quan trọng xung quanh ta cũng không biết khi nào sẽ đột ngột ra đi. Chính vì vậy, tớ đã nghĩ: 'Mình không thể cứ tạo ra những tác phẩm như thế này được!'. Tớ đã quyết định phải tạo ra những tác phẩm khiến mình cảm thấy dù có chết vào lúc nào đi nữa cũng không hối tiếc.

Bây giờ tớ vẫn làm nghệ thuật sắp đặt (installation), nhưng tớ đã nghĩ đến việc sử dụng những vật liệu gần gũi với bản thân hơn. Từ xưa tớ đã có thói quen sưu tầm các món đồ lặt vặt, hồi nhỏ tớ là kiểu đứa trẻ hễ cứ để ý đến cái gì là sẽ chỉ thu gom duy nhất thứ đó thôi. Bản thân tớ vốn rất thích việc gom thật nhiều những thứ giống nhau lại rồi so sánh các chất liệu với nhau.」

"Cặp đôi hoàn hảo" (2007)

Xây dựng lại giá trị của những điều quen thuộc

"Yellow" (2012) Ảnh: DARUMA Yoshihiro Ozaki

Cô Ito: "Tại sao bạn quyết định sử dụng những vật liệu quen thuộc?"

Cô Araki: 「Có một khoảng thời gian mà chúng ta phải suy nghĩ về việc tại sao mình lại muốn trở thành một nghệ sĩ, đúng không? Tớ nghĩ là vì tớ muốn được sống một cuộc đời tốt đẹp. Tớ muốn sáng tác để có thể trở nên dịu dàng hơn với mọi người xung quanh và để trân trọng họ. Khi dần dần thu hẹp suy nghĩ đó lại, tớ nhận ra rằng việc đầu tiên là phải trân trọng những đồ vật ở ngay bên cạnh mình, và tớ đã quyết định sử dụng những thứ gần gũi, quen thuộc nhất với bản thân để làm vật liệu sáng tác.

Tớ cũng rất thích những đồ cũ nhưng tôi luôn bận tâm về những định kiến như: đồ cổ thì có giá trị vì nó cũ, còn đồ mới thì kém hơn. Chẳng hạn như cùng một chiếc cốc, người ta thường nói cái này có tuổi đời bao nhiêu năm, cái kia do nghệ nhân làm ra nên mới tốt, nhưng dù có bán ở cửa hàng đồng giá 100 yên thì cốc vẫn cứ là cốc thôi.

“Tớ muốn có một ánh nhìn công bằng, bình đẳng đối với mọi vật trước tiên, thay vì đánh giá nó tốt chỉ vì nó 'cũ' hay 'do ai đó làm ra'. Nhận thức đầu tiên phải là 'đây là một chiếc cốc', sau đó tớ mới tự mình đưa ra phán đoán.

Chính vì vậy, trong các tác phẩm của mình, tớ cố gắng khơi gợi ra những sức hút khác với giá trị vốn có của sự vật hoặc gom chúng lại, đặt chúng ngang hàng để tái cấu trúc lại giá trị. Với mỗi chủ đề tại thời điểm đó, tôi lại thu thập vật liệu, tận dụng chất liệu và hình dáng của chúng để tìm kiếm những giá trị và góc nhìn mới.」

Cô Ito: 「Araki thường hình dung mọi thứ theo không gian ba chiều nhỉ.」

Cô Araki: 「Đúng vậy. Tớ hình dung mọi thứ theo khối ba chiều. Nó giống như việc cậu bỗng nhiên nảy ra ý định là hôm nay muốn ăn trưa món cà ri hay muốn ăn món thịt viên ấy mà. Cảm giác chính là như thế đó!"」

Cô Ito: 「Hả! Là cảm giác đó sao? Tớ thì toàn sáng tác trên mặt phẳng, thuộc kiểu người suốt ngày vẽ tranh chứ không phải làm về hình khối, nên tớ cực kỳ tò mò muốn biết những người có 'bộ não hình khối' sẽ có cách nhìn nhận mọi thứ như thế nào!」

[Triển lãm cá nhân Daytime Stars] "Khăn trải bàn Stardust" (2019) Đảo Saku Ảnh: DARUMA Yoshihiro Ozaki

Phần "Khăn trải bàn Stardust"

Cô Araki: Tớ thì không vẽ tranh đâu~. Thỉnh thoảng cũng có vẽ nguệch ngoạc vài nét, nhưng đó là khi ý tưởng hiện ra và tớ vẽ để sắp xếp lại chúng hoặc để ghi chép lại, mục đích là để truyền đạt cho người khác dễ hiểu thôi. Chứ tớ không bao giờ ngồi vẽ để nghĩ xem mình nên tạo ra cái gì.」

Cô Ito:「Hồi xưa khi cậu triển lãm ở phòng trưng bày, chẳng phải cậu đã dùng những thứ nhặt được trên đường đi đến đó để làm thành những thứ như chậu cây sao? Mỗi ngày một cái. 

Tớ vốn là kiểu người thích viết nhật ký và thích hoàn thành danh sách công việc mỗi ngày nên việc cậu dùng đồ nhặt được để làm chậu cây khiến tớ rất phấn khích! Tớ thích những thứ mang tính chất thường nhật như vậy.」

Cô Araki:「Nghe cậu nói tớ vui quá. Không ngờ cậu lại nhớ cả những chuyện mà chính tớ cũng đã quên mất. Hồi đó vì có thể ở lại phòng trưng bày trong một tháng, nên tớ định làm những chậu cây bằng đất sét giấy như một dạng nhật ký từ những thứ nhặt được trên đường. Tớ tô màu cho chúng, cho đất vào rồi trồng cây lên.」
Cô Ito:「Những cái chậu nhỏ xinh nằm rải rác đó rất đáng yêu. Tớ đã nghĩ liệu đó có phải là một dạng 'drawing' (ký họa) của Araki không. Giống như cách tớ viết những gì mình nghĩ vào sổ tay, Vì Araki có 'bộ não hình khối' nên cậu sẽ kết hợp những thứ nhặt được lại với nhau để thể hiện ý tưởng.」